Coğrafi Bilgi Sistemleri Ar-Ge Laboratuarı


KTÜ GISLAB


Mozaikten Yapılma Dev Piri Reis Haritası
Panora Alışveriş ve Yaşam Merkezi

    • Dogu Karadeniz Bölgesine Ait Kanser Vaka-Risk Haritalarının Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Üretilmesi
    Destekleyen Tübitak, 2008
    Proje Yöneticisi Prof. Dr.Tahsin YOMRALIOĞLU 
    Yardımcı Araştırmacı Prof. Dr. Gamze ÇAN, Prof. Dr. Fazıl AYDIN, Prof. Dr. Hakkı YAVUZ, Prof. Dr. Mehmet ARSLAN, Prof. Dr. Belgin KÜÇÜKKÖMEROĞLU, Yrd. Doç. Dr. Recep NİŞANCI, Yrd. Doç. Dr. Selçuk REİS, Öğr. Gör. Dr. Celal DURAN, Arş. Gör. H. Ebru ÇOLAK, Arş. Gör. Volkan YILDIRIM, Arş. Gör. H. İbrahim İNAN, Arş. Gör. Aslı KURNAZ, Fatma AYDINOĞLU
     
    Kanser günümüzün önemli sağlık konuları arasında yer almaktadır. Özellikle ülkemizde hastalıklı ölüm nedenleri arasında 2.sıraya yükselmesi ve görülme sıklığındaki artışlar nedeniyle, kansere yönelik özel kontrol programlarının oluşturulması ve stratejik eylem planlarının uygulamaya geçirilmesi söz konusu olmaktadır. Kansere karşı kontrol stratejilerinin geliştirilmesi ve kanser kontrol programının uygulamaya aktarılabilmesi için öncelikle kanser vakalarının zaman içindeki değişimlerinin çevresel etkenlerle birlikte incelenmesi gereklidir. Bu gibi değişimlerin incelenebilmesi için de, önceden mevcut kanser vaka dağılımları mekânsal olarak doğru bir şekilde belirlenmelidir. Kanserin hangi coğrafi bölgelerde ne sıklıkla görüldüğü, kanser türlerinin çevresel anlamda dağılımı ve hangi alanlarda ne gibi kanser türleri ile daha sık karşılaşıldığının belirlenebilmesi gibi konularda bilgi sahibi olunabilmesi açısından kansere ilişkin tematik haritalara gereksinim vardır. Böylece kansere karşı kontrol stratejilerinin nasıl ve hangi bölgelerde olması gerektiği yönünde daha güvenilir ve sağlıklı veri altlıkları hazırlanarak, kanser hastalığına dair gelişmelere yönelik doğru karar verme seçenekleri artırılmış olacaktır. TÜBİTAK (105Y308) tarafından desteklenen bu araştırma projesinin temel amacı, Doğu Karadeniz Bölgesi’nde görülen kanser vakalarının mekânsal dağılımı ile nüfus ve çevresel etmenlere bağlı olarak incelenmesine yönelik, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)’ne dayalı bir veritabanı oluşturularak, yerleşim bölgelerindeki mevcut kanser vaka-risk tabanlı istatistiksel haritaların üretilmesidir. Bununla birlikte proje kapsamında, bölgenin belli başlı yerleşim alanlarında görülen kanser vaka dağılımları CBS ortamında sunularak bu dağılımların coğrafi ilişkileri irdelenip, konumsal bazlı analizleri gerçekleştirip, sonuçları geo-istatistiksel anlamda yorumlanmıştır. Projenin uygulama alanı olarak ülkemizin Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alan, başta Trabzon ili olmak üzere, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane, Bayburt ve Ordu illeri seçilmiştir. Özellikle ülkemizde Sağlık Bakanlığınca yürütülmeye çalışılan “Kanser Kayıt ve İnsidansı” projesi ile bu illerde kayıt altına alınan kanser vakalarının CBS destekli izlenmesi için kavramsal bir model tasarımı gerçekleştirmiştir. Sonuçta, bölgede kanser riskine dair tespit ve ileriye yönelik öngörülerde bulunarak, projenin, ileride kurulması muhtemel bir Türkiye Sağlık Bilgi Sistemi ile bütünleşmesini sağlayacak bir bileşeni oluşturulmuştur. Yapılan bu çalışmada, Doğu Karadeniz Bölgesi’ne ait kanser Vaka-Risk haritaları üretilerek, kanser vakalarının yaygın olarak hangi bölgelerde görüldüğü ve çevresel koşullara bağlı olarak, hangi kanser türleri ile daha sık karşılaşıldığı incelenmiştir. Böylece kanser vakalarının yoğun olduğu bölgelerde kansere neden olan çevresel etkenlerin konumsal ilişkileri irdelenerek, kansere dair ileri çalışmalar için coğrafi veri altlıkları oluşturulmuştur. Dolayısıyla proje ile, bölgeye ait epidemiyolojik çalışmalara yol gösterici olacak çeşitli tematik kanser haritaları üretilerek, kansere karşı kontrol programlarının geliştirilmesi ve uygulanmasına destek sağlanmıştır.